Excuses zijn weer onderweg

Ergens in Den Haag staat vermoedelijk een groep beleidsmedewerkers gebogen over de precieze formulering van een excuus.

Niet zomaar een excuus natuurlijk. Een zorgvuldig excuus. Een inclusief excuus. Een gedragen excuus. Een excuus dat door alle betrokken afdelingen, directies, werkgroepen, klankbordgroepen, stuurgroepen en vermoedelijk een externe procesbegeleider is bekeken.

Want als er één ding is dat je niet wilt overhaasten nadat kinderen jarenlang zijn beschadigd in de gesloten jeugdzorg, dan zijn het de excuses.

De slachtoffers wachten inmiddels al jaren. Maar de overheid wil geen overhaaste indruk maken.

Dat zou slordig zijn.

De plaatsvervangende schaamte begint al bij die gedachte. Jongeren die werden opgesloten, vernederd, geïntimideerd of simpelweg vergeten door een systeem dat beweerde hen te beschermen, moeten nu geduld hebben omdat de overheid nog bezig is met de voorbereidingen van de erkenning dat zij tekort zijn geschoten.

Je zou er bijna bewondering voor krijgen.

Niet voor de daadkracht, maar voor het vermogen om een probleem eerst te veroorzaken en daarna ook nog de oplossing eindeloos uit te stellen.

Natuurlijk is er geld gereserveerd. Twaalf miljoen euro zelfs. Dat klinkt indrukwekkend totdat je beseft dat Nederland inmiddels een soort professionele excuusindustrie heeft opgebouwd. Voor iedere misstand is er een commissie. Voor iedere commissie een rapport. Voor ieder rapport een debat. Voor ieder debat een excuus. En voor ieder excuus een communicatiestrategie.

Alleen voor daadwerkelijke verantwoordelijkheid blijkt opvallend weinig budget beschikbaar.

Het meest pijnlijke is misschien nog wel de voorspelbaarheid.

Iedereen kent het script.

Eerst worden signalen genegeerd.

Daarna blijken er signalen te zijn geweest.

Vervolgens blijkt dat mensen al jaren aan de bel trokken.

Dan volgt een onderzoek.

Dan spreekt iedereen van “schokkende conclusies”.

Daarna worden excuses aangekondigd.

En vervolgens duurt het zo lang voordat die excuses er zijn dat er weer een nieuw rapport nodig is om vast te stellen dat de eerdere conclusies nog steeds kloppen.

Het is bestuurlijke absurditeit die zo perfect is uitgevoerd dat je bijna denkt dat het een satirisch televisieprogramma betreft.

Alleen is dit geen satire.

Dit zijn echte mensen.

Echte levens.

Echte schade.

En terwijl slachtoffers wachten op erkenning, blijkt de verantwoordelijke minister verhinderd vanwege een staatsbezoek.

Wat op zichzelf natuurlijk kan gebeuren.

Maar het beeld is bijna te pijnlijk om te verdragen: jongeren die jarenlang moesten wachten op bescherming, wachten nu op excuses, terwijl de overheid meldt dat zij momenteel elders verplichtingen heeft.

Je voelt de schaamte bijna door de televisie heen kruipen.

Niet omdat één minister afwezig is.

Maar omdat het hele systeem opnieuw laat zien waar de prioriteiten liggen.

In Nederland zijn we inmiddels wereldkampioen geworden in het uitspreken van de woorden “dit had nooit mogen gebeuren”.

Wat we veel minder goed beheersen, is ervoor zorgen dat het niet gebeurt.

Dat blijkt telkens weer de lastigste stap van allemaal.