Voor een paar cent de nacht in. Emmen, 3 november 1889
Sommige beroepen verdwijnen geruisloos. Niet omdat ze onbelangrijk waren, maar omdat niemand zich later nog kan voorstellen dat ze ooit noodzakelijk waren. De nachtwacht is er zo één.
In Emmen is het, zoals elk jaar, weer geregeld. Gedurende de vier wintermaanden zullen twee mannen, Hendrik Hilbrand en Hendrik Kappe, de nachtwacht verzorgen. Zij waren de laagste inschrijvers en kregen samen de opdracht voor een bedrag van vijfenzeventig gulden.
Vier maanden lang zullen zij, elke nacht opnieuw, hun ronde doen. Van tien uur ’s avonds tot vijf uur ’s morgens. Ze lopen door koude, wind en duisternis, hun aanwezigheid kenbaar makend met de ratel en de luide roep van het uur. Terwijl het dorp slaapt, blijven zij wakker.
De beloning is echter nauwelijks in verhouding tot de inspanning. Omgerekend ontvangen zij iets meer dan dertig cent per man per nacht.
Alsof dat nog niet schraal genoeg is, doet men het in Noord-Barge met nog minder. Daar zal Jan Kuipers alleen de wacht houden. Zijn totale vergoeding bedraagt achtentwintig gulden en vijftig cent. Nog geen vierendertig cent per nacht om de veiligheid van het dorp te bewaken.
Het was een tijd waarin veiligheid goedkoop was. Of beter gezegd: de mensen die daarvoor zorgden waren goedkoop.
De ratel klonk. Het uur werd geroepen. En niemand lag er wakker van.
Historische duiding
De nachtwacht had in de negentiende eeuw een belangrijke functie. Straatverlichting was schaars en een politiekorps zoals wij dat kennen bestond nauwelijks op dorpsniveau. De nachtwacht moest:
- toezien op brandgevaar
- onraad signaleren
- de tijd afroepen
- en vooral zichtbaar aanwezig zijn
Het afroepen van de tijd was niet alleen praktisch, maar ook bedoeld om te laten horen dat de wacht nog waakzaam was.
Opvallend is dat deze functies vaak werden aanbesteed. Niet de meest geschikte kandidaat kreeg de taak, maar de goedkoopste.
Waakzaamheid werd gegund aan de laagste bieder.
Bron: Nieuwsbericht, 1889. Tekstinhoud historisch overgenomen en in verhalende vorm weergegeven.