Wanneer zijn we eraan gewend geraakt?

Ik kijk naar de wereld en vraag me steeds vaker af wanneer we dit eigenlijk normaal zijn gaan vinden.

Een Amerikaanse president die de wereldorde naar zijn hand wil zetten. Een Russische president die oorlog gebruikt om zijn macht en invloed af te dwingen. Mensen die hun huizen verliezen, kinderen die opgroeien tussen het puin en politici die ondertussen hun woorden zorgvuldig kiezen alsof het om een zakelijke bespreking gaat.

En wij? Wij kijken, luisteren, ergeren ons en gaan over tot de orde van de dag. Morgen is er weer een nieuw bericht, een nieuwe dreiging, een nieuwe ruzie. Het lijkt soms alsof de ellende pas echt bestaat wanneer ze zich binnen onze eigen voordeur afspeelt.

Maar er is nog iets wat me zorgen baart. Niet alleen het geweld zelf, maar ook de manier waarop we eraan wennen. Alsof oorlog bij deze tijd hoort. Alsof een leugen gewoon een andere mening is. Alsof mensen die anders denken automatisch onze tegenstanders zijn.

We zijn steeds beter geworden in het aanwijzen van de schuldige en steeds minder bereid om nog naar elkaar te luisteren. Op sociale media worden mensen in een paar zinnen veroordeeld. Een politieke voorkeur is soms al voldoende om iemand af te schrijven. We praten over elkaar, maar steeds minder met elkaar.

En ondertussen zijn er leiders die begrijpen dat verdeeldheid macht oplevert. Een bevolking die voortdurend met zichzelf overhoopligt, heeft immers minder aandacht voor de vraag wat er boven haar hoofd wordt besloten.

Betekent dit dat we het altijd met elkaar eens moeten zijn? Natuurlijk niet. Juist niet. Verschillen van mening zijn geen bedreiging voor een samenleving. Het onvermogen om met die verschillen om te gaan, is dat wel.

Ik heb geen pasklare oplossing voor de oorlogen in de wereld. Ik kan Poetin niet tot andere gedachten brengen en Trump niet uitleggen hoe de wereld er volgens mij uit zou moeten zien. Maar ik weiger te geloven dat we daarom ook maar moeten accepteren dat hardheid, vernedering en intimidatie de maatstaf worden voor hoe we met elkaar omgaan.

Misschien begint het probleem wel dichter bij huis dan we denken. Bij de manier waarop we over onze buren praten. Bij de snelheid waarmee we iemand veroordelen. Bij het gemak waarmee we een ander wegzetten omdat hij anders stemt, anders denkt of een andere kijk op de wereld heeft.

We kunnen de wereldpolitiek niet eigenhandig veranderen. Maar we hoeven ook niet ieder conflict van de grote wereld naar onze eigen kleine wereld te kopiëren.

Daarom zou ik mensen iets willen vragen.

Wanneer zijn we eigenlijk gaan denken dat we machteloos zijn tegenover de verruwing van de wereld? En waarom laten we ons zo gemakkelijk wijsmaken dat we tegenover elkaar moeten staan?

Ik wil geen wereld waarin iedereen hetzelfde denkt. Ik wil een wereld waarin we het oneens kunnen zijn zonder elkaar als vijand te behandelen. Waarin leiders ter verantwoording worden geroepen en gewone mensen niet hoeven te kiezen tussen haat en onverschilligheid.

Want het gevaarlijkste moment is misschien niet eens wanneer een leider dreigt met geweld.

Het is het moment waarop wij onze schouders ophalen en zeggen: zo gaat dat nu eenmaal in deze wereld.

Op dat moment hebben we niet alleen de moed verloren om iets te veranderen. Dan zijn we ook langzaam vergeten dat het anders kan.