Als geloof de politiek gaat bepalen

De SGP en de grenzen van religieuze overtuigingen in een moderne samenleving

Soms vraag ik mij af in welke eeuw sommige politieke partijen eigenlijk leven. Terwijl Nederland worstelt met woningnood, stijgende zorgkosten, problemen in de jeugdzorg en een groeiend gebrek aan vertrouwen in de politiek, zijn we in Den Haag opnieuw verzeild geraakt in een discussie over het hijsen van de regenboogvlag op het gebouw van de Tweede Kamer.
Aanleiding is Coming-outdag. PRO-Kamerlid Kati Piri wil dat de vlag wordt gehesen om aandacht te vragen voor de acceptatie van mensen die openlijk voor hun seksuele geaardheid uitkomen. De SGP vindt dat kennelijk niet vanzelfsprekend en vraagt om een hoofdelijke stemming, waardoor Kamerleden op een laat tijdstip terug moeten komen om zich hierover uit te spreken.
Natuurlijk mag de SGP tegen die vlag zijn. Dat is haar democratische recht. Maar daarmee zijn we er niet. Want achter dit soort standpunten gaat een veel fundamentelere vraag schuil: hoeveel invloed mag een religieuze overtuiging hebben op de manier waarop wij onze samenleving inrichten?
De SGP baseert een belangrijk deel van haar politieke gedachtegoed op de Bijbel. Dat is haar goed recht. Mensen mogen geloven wat ze willen, hun leven naar hun geloof inrichten en vanuit die overtuiging deelnemen aan het politieke debat. Daar is niets mis mee.
Maar er is wel een grens.
Een geloofsovertuiging is geen algemeen geldende waarheid alleen omdat iemand er heilig in gelooft.
Wat voor de ene mens een goddelijke opdracht is, kan voor de andere mens een achterhaald voorschrift zijn. En wat iemand persoonlijk als zondig beschouwt, hoeft daarom nog niet verboden of ongewenst te zijn in de samenleving.
Ik ben niet gelovig. Ik baseer mijn kijk op de wereld niet op een heilig boek, maar op wat mensen doen, wat we kunnen waarnemen en wat we met elkaar redelijkerwijs kunnen onderbouwen. Ik heb daarom moeite met politieke standpunten die hun legitimiteit ontlenen aan religieuze voorschriften waarvan de waarheid niet onafhankelijk kan worden aangetoond.
Dat betekent niet dat gelovigen geen verstandige of waardevolle politieke ideeën kunnen hebben. Natuurlijk kunnen ze dat. Maar zodra religieuze overtuigingen worden gebruikt om de vrijheid of gelijkwaardigheid van andere burgers ter discussie te stellen, mogen we kritische vragen stellen.
Want Nederland is geen kerkelijke staat. We leven in een samenleving waarin gelovigen en niet-gelovigen naast elkaar wonen. Christenen, moslims, atheïsten en mensen die zich nergens bij aansluiten, hebben dezelfde burgerrechten. Geen van hen heeft het alleenrecht op de waarheid en geen enkele religieuze stroming kan vanzelfsprekend verwachten dat haar opvattingen de norm voor iedereen worden.
Daarom gaat de discussie over de regenboogvlag niet alleen over een vlag. Ze gaat over de vraag of mensen die niet aan de traditionele normen van de SGP voldoen, zich net zo vrij en geaccepteerd mogen voelen als ieder ander.
De SGP mag de regenboogvlag afwijzen. Maar mensen die homoseksueel zijn, hoeven hun bestaan, hun liefde of hun identiteit niet te rechtvaardigen tegenover een partij die haar standpunten ontleent aan een geloof dat zij misschien helemaal niet delen.
En dan die hoofdelijke stemming. Natuurlijk is het een parlementair recht om die aan te vragen. Maar wanneer Kamerleden laat op de avond moeten terugkomen voor een stemming over een vlag, vraag ik mij af of de politieke verhoudingen nog wel in perspectief staan. Het parlement heeft belangrijker werk te doen dan telkens opnieuw een principiële krachtmeting uit te vechten over symbolen, terwijl de maatschappelijke problemen zich opstapelen.
Wie gelooft, mag geloven. Wie niet gelooft, mag niet worden behandeld alsof hij of zij daardoor minder moreel of minderwaardig is. Dat lijkt mij geen ingewikkeld uitgangspunt.
De vrijheid van godsdienst betekent niet dat de samenleving zich naar een godsdienst moet voegen.
De SGP heeft het volste recht om haar overtuigingen te verdedigen. Maar die overtuigingen moeten, net als alle andere politieke standpunten, kunnen worden bevraagd en bekritiseerd. Zeker wanneer ze gevolgen hebben voor mensen die dat geloof niet delen.
Misschien wordt het tijd dat Den Haag zich dat nog eens goed realiseert. We leven in 2026, niet in een tijd waarin religieuze voorschriften vanzelfsprekend bepalen hoe iedereen moet leven.
Een democratie vraagt niet dat we allemaal hetzelfde geloven. Ze vraagt dat we elkaars vrijheid respecteren. En die vrijheid houdt niet op waar de overtuiging van een politieke partij begint.