Jetten kiest niet voor links en ook niet voor rechts. Hij kiest voor een meerderheid per onderwerp. Dat lijkt op het eerste gezicht misschien gewoon politiek onderhandelen, maar het kan een veel slimmere strategie zijn.
Stel dat er over tien onderdelen van het belastingplan moet worden gestemd. Dan hoeft Jetten niet met één politieke richting een akkoord te sluiten. Voor maatregel één kan hij steun zoeken bij de linkse oppositie. Voor maatregel twee kan hij misschien een rechtse partij tegemoetkomen. Bij maatregel drie schuift hij opnieuw met de stukken op het schaakbord.
Het voordeel daarvan is duidelijk: de oppositie blijft verdeeld. De partij die Jetten bij het ene voorstel steunt, staat bij het volgende voorstel misschien tegenover hem. Daardoor kan geen enkele oppositiepartij straks zeggen dat zij het hele belastingplan naar haar hand heeft gezet.
En daar zit de politieke strategie. Geef de oppositie wel iets, maar nooit alles. Geef links een succesje wanneer dat nodig is, geef rechts een succesje wanneer dat beter uitkomt en houd ondertussen zelf de regie over het totale plan.
Voor Jetten is dat bovendien een manier om politieke schade te beperken. Een oppositiepartij die één onderdeel binnenhaalt, kan daar nauwelijks een verkiezingscampagne op bouwen als een andere oppositiepartij bij een volgend onderdeel juist met het kabinet meegaat. De grote gezamenlijke overwinning blijft uit.
Het is dus geen kwestie van kiezen tussen links of rechts. Het is kiezen wie je op welk moment nodig hebt. De ene keer schuift Jetten naar links, de volgende keer naar rechts. Niet omdat hij van politieke kleur verandert, maar omdat hij voor iedere zet opnieuw naar de benodigde meerderheid kijkt.
Daarmee wordt het belastingplan uiteindelijk ook een schaakbord. De oppositie denkt misschien dat ze aan het onderhandelen is over afzonderlijke stukken, terwijl Jetten ondertussen probeert te voorkomen dat iemand het hele bord kan opeisen.
De vraag is dan niet meer wie links of rechts staat. De vraag is: wie speelt er eigenlijk tegen wie?
Ontdek meer van Jan Veenstra
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.