Jarenlang was het advies aan jongeren simpel: leer door, haal een diploma en kies voor een baan op kantoor. Een universitaire opleiding werd gezien als de beste verzekering tegen werkloosheid.
Maar de wereld verandert.
Kunstmatige intelligentie kan inmiddels in enkele minuten analyses maken waar vroeger dagen of weken menselijk werk in gingen zitten. Rapporten schrijven, documenten vergelijken, marktonderzoek analyseren en administratieve processen uitvoeren: steeds meer taken kunnen door slimme systemen worden overgenomen.
Daarmee ontstaat een ongemakkelijke vraag: hebben we straks nog evenveel mensen nodig met een universitaire achtergrond?
Misschien wordt de universitair geschoolde niet de werkloze van de toekomst, maar wel degene die het hardst moet veranderen. Want een diploma alleen biedt geen garantie meer. Wie alleen geleerd heeft informatie te verzamelen en te verwerken, krijgt concurrentie van een computer die dat sneller en goedkoper doet.
De grote winnaars kunnen weleens de mensen zijn die iets kunnen maken, repareren, verzorgen of bouwen. De vakmensen die letterlijk zorgen dat de samenleving blijft draaien. De elektricien die een warmtepomp installeert, de monteur die machines draaiend houdt, de zorgmedewerker die mensen helpt.
Toch ligt de oplossing niet in het afschrijven van de universiteit. Nederland heeft ook onderzoekers, ingenieurs, artsen, ontwerpers en wetenschappers nodig. Maar de tijd dat een titel automatisch toegang gaf tot een zekere toekomst, lijkt voorbij.
De grootste verandering komt misschien niet door AI zelf, maar door een verandering in waardering. We moeten opnieuw leren dat kennis niet alleen in boeken en rapporten zit, maar ook in handen, ervaring en vakmanschap.
De vraag voor de komende jaren is daarom niet: hebben we minder hoogopgeleiden nodig?
De vraag is: welke vaardigheden blijven waardevol als machines steeds slimmer worden?
Ontdek meer van Jan Veenstra
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.