Er was dinsdagavond in d’Aol Meul in Veenoord even sprake van paniek.
Niet vanwege de omvang van het gebouw.
Niet vanwege de 54.000 zonnepanelen.
Niet vanwege de honderden vrachtwagens die straks misschien door of langs Nieuw-Amsterdam/Veenoord rijden.
Nee, het ging over de Russen.
Een inwoonster had gelezen dat Panattoni in Engeland een groot gebouw verhuurt aan defensie, waar een NAVO-dronefaciliteit is gevestigd. Haar vraag was simpel: kan dat hier ook gebeuren?
Panattoni-directeur Jeroen Gerritsen kon het niet uitsluiten.
„Nee, ik kan niet garanderen dat het er niet komt.”
Kijk, daar heb je hem.
De zin die je als inwoner van Nieuw-Amsterdam/Veenoord natuurlijk graag hoort wanneer er een gebouw van bijna 150.000 vierkante meter naast je dorp wordt neergezet.
Je kunt er maar beter om lachen.
Want als de Russen komen, hebben ze straks in ieder geval een prachtig herkenningspunt.
Nieuw-Amsterdam/Veenoord: afslag A37, bij die enorme doos met 54.000 zonnepanelen.
Maar eerlijk gezegd maak ik mij veel minder zorgen over de Russen.
Ik maak mij meer zorgen over de Emmenaren.
En dan bedoel ik niet de inwoners van Emmen.
Ik bedoel het gemeentebestuur.
Want langzaam begint zich een merkwaardig verhaal te ontvouwen.
De gemeente deed aanvankelijk alsof die enorme ontwikkeling min of meer uit de lucht kwam vallen.
Grond was verkocht.
Het bestemmingsplan stond het toe.
En ja, als je dan achteraf ontdekt dat er een gigantisch distributiecentrum wordt gebouwd, dan kun je als gemeente natuurlijk je schouders ophalen.
„Tja, daar kunnen wij ook niets meer aan doen.”
Alleen blijkt inmiddels dat het allemaal wat anders ligt.
Er was een tussenpersoon.
Er waren gesprekken.
Er waren speciaal opgerichte bv’s.
Er was een boer die grond kocht.
En er was een gemeente die ondertussen achter de schermen al wist dat Panattoni in beeld was.
Maar de inwoners mochten dat allemaal niet weten.
En de gemeenteraad blijkbaar ook niet het hele verhaal.
Waarom?
Vertrouwelijkheid, zegt wethouder De Jonge.
Prachtig woord.
Vroeger noemden we dat gewoon geheimhouding.
Maar „vertrouwelijkheid” klinkt veel vriendelijker.
Geheimhouding klinkt alsof er iets verborgen wordt.
Vertrouwelijkheid klinkt alsof je er juist heel zorgvuldig mee omgaat.
Het verschil zit soms alleen in het woord.
Niet in de inhoud.
En daar wringt het.
Want ik begrijp heel goed dat een gemeente niet ieder bedrijf dat mogelijk naar Emmen komt meteen met trompetgeschal bekend kan maken.
Bedrijven willen onderhandelen.
Concurrenten luisteren mee.
Vastgoedontwikkelaars houden hun kaarten tegen de borst.
Dat is allemaal logisch.
Maar dit gaat niet over een bedrijfje dat een winkelpand van 300 vierkante meter huurt.
Dit gaat over 150.000 vierkante meter.
Over een gebied dat het aanzien van Nieuw-Amsterdam/Veenoord blijvend verandert.
Dan mag een burger toch op z’n minst weten wat er speelt?
Sterker nog: die burger betaalt uiteindelijk de rekening van alle gevolgen.
Meer verkeer.
Meer infrastructuur.
Meer druk op wegen.
Meer belasting van het landschap.
Meer druk op de arbeidsmarkt.
Meer eisen aan brandweer en veiligheid.
En misschien ooit een huurder waarvan niemand vandaag nog weet wie het is.
Dat laatste vind ik eigenlijk het meest bizarre.
We staan met elkaar te praten over een gigantisch gebouw waarvan de toekomstige gebruiker nog niet eens bekend is.
Panattoni zegt: eerst een huurder, dan bouwen.
Prima.
Maar waarom moet de omgeving zich dan nu al voorbereiden op een gebouw dat zo groot is dat het zijn eigen postcode verdient?
Misschien komt er een prachtig hightechbedrijf.
Misschien een innovatieve fabriek.
Misschien een logistieke gigant.
Misschien defensie.
Misschien drones.
En misschien komt er helemaal niemand.
Dat laatste is niet eens een theoretische angst.
In Oranjedorp staat al een XXL-pand dat volgens de berichtgeving nog grotendeels leegstaat.
En dus is de vraag van de inwoners van Nieuw-Amsterdam/Veenoord volkomen terecht:
Wat gebeurt er als ook dit een gigantische lege doos wordt?
Dan hebben we een landschap opgeofferd voor economische groei die vooral op papier bestond.
Dan staan er 54.000 zonnepanelen te glimmen boven een gebouw waarin niemand werkt.
Dan kunnen we met trots zeggen:
„Kijk eens wat we hebben binnengehaald.”
Een lege doos.
Maar wel een hele grote.
En ondertussen krijgt de inwoner tijdens een informatieavond te horen dat de gemeente vooral „vertrouwelijk” heeft gehandeld.
Dat is misschien juridisch allemaal keurig.
Maar bestuur gaat niet alleen over wat juridisch mag.
Bestuur gaat ook over vertrouwen.
En vertrouwen komt te voet en vertrekt te paard.
Dat hebben we in Emmen de afgelopen jaren wel vaker kunnen zien.
Dus nee, ik verwacht voorlopig geen Russische parachutisten boven Veenoord.
Ik verwacht ook niet dat Poetin persoonlijk bij de gemeente Emmen een aanvraag voor een dronefabriek komt indienen.
Maar ik snap die mevrouw wel.
Want zij stelde eigenlijk helemaal geen vraag over Rusland.
Zij stelde een vraag over controle.
Wie bepaalt straks wat er in die enorme doos komt?
De gemeente?
Panattoni?
Een buitenlandse investeerder?
Een defensiebedrijf?
De NAVO?
Of uiteindelijk niemand, omdat er geen huurder wordt gevonden?
Dat is de vraag die het gemeentebestuur zou moeten beantwoorden.
Niet met „vertrouwelijkheid”.
Niet met „daar kunnen we nu nog niets over zeggen”.
Maar gewoon met een helder verhaal.
Wat wist de gemeente wanneer?
Wie wist wat?
Waarom moest dat geheim blijven?
En vooral:
Wat krijgt Nieuw-Amsterdam/Veenoord er nu werkelijk voor terug?
Want een dorp koop je niet om met vierkante meters.
Een dorp bestaat uit mensen.
En die mensen verdienen meer dan een informatieavond achteraf.
Ze verdienen duidelijkheid voordat de eerste schop de grond in gaat.
En mocht er uiteindelijk toch een dronefabriek komen?
Dan weten we in ieder geval één ding zeker.
De Russen hoeven Google Maps niet meer te gebruiken.
Ze kunnen gewoon de zonnepanelen volgen.
Ontdek meer van Jan Veenstra
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.