Een buurt bouw je niet alleen met stenen

Aan de ene kant begrijp ik de teleurstelling van de bewoners van de Bomenbuurt in Veenoord. Als je jarenlang in een twee-onder-een-kapwoning hebt gewoond, met een eigen oprit en een stukje tuin, dan hoop je natuurlijk dat je bij de vernieuwing van de buurt iets terugkrijgt wat daar zoveel mogelijk op lijkt. Zeker als je hebt gehoord dat er onderzoek zou worden gedaan naar de woonwensen van de bewoners.

Aan de andere kant begrijp ik de gemeente Emmen en Woonservice ook. Er moet nu eenmaal gerekend worden. Twee-onder-een-kapwoningen bouwen blijkt volgens de berekeningen minimaal 820.000 euro extra te kosten. En als daardoor de huur richting de 1.100 euro per maand moet om de investering terug te verdienen, dan kun je je afvragen of je nog over sociale huur spreekt. Bovendien betekent meer ruimte voor twee-onder-een-kapwoningen automatisch minder ruimte voor andere woningen. En juist in deze tijd is iedere woning die gebouwd kan worden er één.

Tot zover kan ik de redenering volgen.

Maar toch knaagt er iets.

Want een buurt vernieuwen gaat niet alleen over geld, aantallen woningen, vierkante meters en rendement. Het gaat ook over mensen. Mensen die daar wonen, die er hun leven hebben opgebouwd en die misschien helemaal geen behoefte hebben aan een prachtige nieuwe wijk die vooral op papier goed uitkomt.

Volgens de gemeente is met 55 van de 56 huishoudens gesproken. Dat is op zichzelf natuurlijk positief. De bewoners zijn dus niet helemaal genegeerd. Maar vervolgens blijft bij een deel van hen het gevoel hangen dat er eigenlijk niets met hun wensen is gedaan.

En daar zit volgens mij het echte probleem.

Bewoners meenemen betekent niet alleen dat je naar hun wensen vraagt. Bewoners meenemen betekent ook dat je vooraf met elkaar bespreekt wat mogelijk is en wat niet. Leg de financiële cijfers op tafel. Vertel wat een bepaald woningtype extra kost. Laat zien hoeveel woningen er minder gebouwd kunnen worden. En vraag vervolgens: wat vinden jullie belangrijk?

Dan ontstaat er een gesprek in plaats van een mededeling.

Want als je mensen eerst vraagt wat ze willen en vervolgens zegt: “Dank u wel voor uw mening, maar we gaan toch verder met het oorspronkelijke plan”, dan is het niet zo vreemd dat mensen zich teleurgesteld voelen.

Misschien hadden de bewoners uiteindelijk zelfs begrip gehad voor het besluit. Misschien hadden ze gezegd: “We vinden het jammer, maar we begrijpen waarom het niet kan.” Maar dat begrip moet je wel de kans geven om te ontstaan.

Het lijkt mij bovendien niet zo ingewikkeld om verschillende scenario’s naast elkaar te leggen. Wat kost het als we tien twee-onder-een-kapwoningen bouwen? Wat levert dat op? Hoeveel woningen moeten er dan verdwijnen? Kunnen sommige woningen levensloopbestendig worden gemaakt? Kunnen bestaande bewoners voorrang krijgen op bepaalde typen woningen? Zijn er alternatieven die qua woonbeleving zoveel mogelijk aansluiten bij een twee-onder-een-kapwoning?

Niet alles hoeft mogelijk te zijn. Maar als je samen naar de mogelijkheden kijkt, voelen bewoners zich onderdeel van het proces.

En dat is volgens mij waar het bij veel gemeentelijke plannen nogal eens misgaat.

Een plan wordt gemaakt. Er wordt gerekend. Er wordt vergaderd. Er worden besluiten genomen. En daarna worden de bewoners geïnformeerd.

Dat is bestuurlijk misschien efficiënt, maar voor bewoners voelt het soms als: “U mag meepraten, zolang u het maar eens bent met wat wij al bedacht hadden.”

Een buurt is echter meer dan een verzameling woningen op een gemeentelijke tekening. Het is een verzameling mensen, herinneringen, gewoonten en onderlinge contacten. Zeker in een buurt als de Bomenbuurt, waar noaberschap juist een belangrijk onderdeel van de discussie is.

Dus ja, gemeente Emmen en Woonservice hebben wat mij betreft een punt. Je kunt geen woningen bouwen die financieel onverantwoord zijn. En je kunt niet iedere individuele woonwens realiseren.

Maar beste gemeente, neem die bewoners dan wel serieus mee in het proces. Niet alleen door naar ze te luisteren, maar door samen met hen te zoeken naar wat wél kan.

Want uiteindelijk bouw je een nieuwe buurt niet alleen met stenen.

Je bouwt hem vooral voor de mensen die er moeten wonen.