Wij Nederlanders doen zuinig aan. We zetten de verwarming wat lager, doen langer met onze auto, letten op de boodschappen en denken twee keer na voordat we iets kopen. Een avondje uit wordt een avondje thuis. Niet omdat we dat allemaal zo graag willen, maar omdat de rekening aan het einde van de maand gewoon betaald moet worden.
Maar ondertussen lijkt onze overheid in een andere werkelijkheid te leven.
In 2026 verwacht het Rijk €486,3 miljard uit te geven, terwijl er €451,4 miljard aan inkomsten tegenover staat. Een verschil van ongeveer €35 miljard. Geld dat er niet is, wordt geleend.
Natuurlijk heeft een overheid verplichtingen. We hebben zorg nodig, onderwijs, sociale zekerheid, veiligheid en infrastructuur. Daar hoor je mij niet over. Maar ergens houdt het op. Ook bij een overheid.
Want terwijl Den Haag met miljarden schuift, zitten steeds meer mensen thuis met een rekenmachine op tafel. Welke rekening moet eerst? De energierekening, de zorgverzekering, de huur, de hypotheek, de boodschappen? En wat blijft er daarna nog over?
In 2025 hadden naar schatting 503.000 huishoudens te maken met energiearmoede. En 8,6 procent van de huishoudens had begin 2025 problematische schulden.
Dat zijn geen statistieken. Dat zijn mensen.
Mensen die werken. Mensen die hun hele leven premie en belasting hebben betaald. Mensen die geen behoefte hebben aan luxe, maar gewoon aan het einde van de maand genoeg geld willen overhouden om zonder zorgen naar de supermarkt te kunnen.
En daar zit wat mij betreft het grote probleem.
Van burgers wordt verwacht dat zij verantwoord met geld omgaan. Wie rood staat, moet minder uitgeven. Wie schulden heeft, moet aflossen. Wie structureel meer uitgeeft dan er binnenkomt, krijgt uiteindelijk de rekening.
Waarom zou voor een overheid een andere werkelijkheid gelden?
Je kunt niet eindeloos nieuwe plannen bedenken, nieuwe subsidies optuigen, nieuwe regels invoeren en ondertussen doen alsof de rekening vanzelf verdwijnt. Uiteindelijk betaalt iemand die rekening. En meestal is dat dezelfde burger die thuis al iedere euro moet omdraaien.
Er komt een moment waarop het vertrouwen breekt.
Niet omdat Nederlanders niet solidair zijn. Integendeel. Maar solidariteit werkt twee kanten op. De burger mag ook verwachten dat de overheid zorgvuldig met zijn geld omgaat.
Want er is een grens aan wat mensen kunnen dragen.
Veel Nederlanders voelen die grens inmiddels dichterbij komen. Het water staat bij sommigen niet meer tot de enkels, maar tot aan de lippen.
En dan komt onvermijdelijk de vraag:
Wanneer gaat de overheid eindelijk net zo zuinig leven als de mensen die haar rekening betalen?
Want ergens stopt het.
En dat moment komt misschien veel dichterbij dan Den Haag denkt.
Ontdek meer van Jan Veenstra
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.